Coaching Beeldend werk Contact Nieuws

 

 

'Je lichaam weet het'

door Dora Rovers

Brabants dagblad, 15 juli 2014

Soms raakt iemand van slag door een klein voorval. Wie dan even de tijd neemt naar zijn lijf te luisteren, kan veel te weten komen. Focussen heet deze vaardigheid, die volgens voormalig huisarts Erna de Bruijn heilzaam kan zijn. "Het is zoeken naar iets dat er wel is, maar wat je nog niet helder in je bewustzijn hebt."

'Zeer kwetsend", vindt voormalig huisarts Erna de Bruijn het als iemand te horen krijgt 'dat het tussen de oren zit'. En die reactie wordt nog weleens gegeven door huisartsen, een familielid of partner als blijkt dat er medisch niets afwijkends is gevonden. "Zo'n opmerking is grievend, omdat het geen enkele opening biedt en iemand met een negatief stempeltje opzadelt", aldus De Bruijn. Zij realiseerde zich gedurende haar jaren als huisarts dat haar patiënten behalve met een grondig medisch onderzoek ook gebaat kunnen zijn bij het luisteren naar wat hun lijf vertelt; een vaardigheid die focussen heet.

De Bruijn legt het principe uit: "Je lichaam weet het. Zoals dat zichzelf na een snee in je vinger geneest, zo kan het dat ook met een beschadiging van de ziel. Je lijf weet welke kant het daarmee op kan. Wat overigens niet wegneemt dat je er een litteken aan over kunt houden."

Fysieke ontspanning
De Bruijn praat gepassioneerd over de fysieke ontspanning en de bevrijding die focussen volgens haar oplevert. "Zozeer dat het de weg kan vrijmaken voor nieuwe ontwikkelingen in je leven. En dat op een heel andere manier dan je had kunnen bedenken." Inmiddels 83 vond deze nestor van het focussen in Nederland het tijd haar kennis en ervaring door te geven aan de volgende generaties via het boek Focussen; de kracht van innerlijk luisteren.

De Bruijn: "Focussen is niet iets exclusiefs, maar niet iedereen noemt het zo. Het gaat er in elk geval om bij jezelf te luister te gaan. In je lijf te horen, voelen, zien wat er leeft. Ga maar eens na wat een schat aan gegevens je in je hebt; bewuste herinneringen aan wat je hebt meegemaakt, gebeurtenissen die indruk hebben gemaakt, positief of negatief. En veel onbewuste gevoelens. Je kunt kortom nog heel wat onontgonnen terrein in jezelf ontdekken."

De Bruijn noemt een aantal situaties waarin focussen zinvol kan zijn: Als een terloops gemaakte opmerking van een buurvrouw of collega almaar en op hinderlijke wijze de gedachtestroom binnenkomt en weglachen of bagatelliseren niet helpt. Verder bij steeds terugkerende conflicten, die op eenzelfde wijze verlopen, in geval van besluiteloosheid en ook bij herhaaldelijk terugkerend onbehaaglijke gevoelens. Dit alles kan duiden op diep weggestopte oude angsten, boosheid, schaamte en schuldgevoelens. "Het onderdrukken daarvan kan in een bepaalde periode functioneel zijn geweest, soms zelfs levensreddend, maar nu kan het zijn dat je zegt; 'ik sta er heel wat sterker voor, nu durf ik het aan'."

Niet alleen bij kommer en kwel
Inmiddels zijn in Nederland zeker 150 mensen die de techniek in hun beroepsoefening gebruiken, onder meer bij begeleiding op scholen, in pastoraal werk, maar vooral in therapieën en coaching. Focussen is niet alleen bruikbaar bij kommer en kwel, benadrukt De Bruijn. "Ook in het dagelijks leven, in creatieve processen en op de innerlijke ontwikkelingsweg komt het van pas."

De Amerikaanse hoogleraar filosofie en psychologie Eugene Gendlin ontdekte in de jaren zestig van de vorige eeuw dat mensen het beter deden in psychotherapie als ze op een innerlijk luisterende en aftastende manier over hun vragen en problemen spraken. Focussen bleek ook cruciaal bij steun aan Amerikaanse jongeren die door de oorlog in Vietnam in gewetensconflict kwamen.

Natuurtalent
De Bruijn, 20 jaar geleden medeoprichter van het FocusCentrum in Den Haag, noemt zichzelf bepaald geen natuurtalent. "Ik mocht heel lang van mezelf niet woedend worden. Ik was een plichtsgetrouw huisarts en werd alleen ten behoeve van mijn patiënten kwaad. Als ik dan de GGD had gebeld voor een spoedgeval en die er niet binnen tien minuten was, dan kon ik heel boos worden. Maar verder, nee."

De 1ste keer dat De Bruijn het focussen toepaste, deed ze dat bij zichzelf. "Dat was zo overtuigend. En dat gaf me een bevrijding. De ervaring kwaad te kunnen worden zonder dat daar drama's van komen, zonder dat je iets verergert, of dat relaties eraan kapotgaan, was zo verlossend."

'Wat raakt je hier zo aan', is de vraag waarmee De Bruijn het focussen vaak start. Daarna is het volgens haar precisiewerk. "Het is zoeken naar iets dat er wel is, maar wat je nog niet helder in je bewustzijn hebt. En waar je gedrag zich op heeft aangepast. Ik zeg dan ook nooit dat je door de angst, of wat het dan ook is, heen moet gaan. Nee, je gaat er niet in op, maar bent erbij. Je geeft er ruimte aan."

Ommekeer
De voormalig huisarts noemt het een ommekeer in haar leven. In haar boek beschrijft ze hoe een van haar cliënten, een vrouw van 43, vertelt dat zij zich niet graag kwetsbaar opstelt in intieme situaties, terwijl zij toch behoefte heeft aan aanraking en nabijheid. Tijdens het focussen ziet deze vrouw zichzelf als baby, die toen zij 14 dagen oud was met ernstige verbrandingen in het ziekenhuis lag. Als er iemand kwam om haar te verzorgen, leed ze bij iedere aanraking veel pijn. Nu, in de sessie, biedt de vouw een vinger aan de baby aan. Die pakt de vinger gretig vast en valt getroost in slaap. De Bruijn: "De angst van deze vrouw veranderde in een heel voorzichtig zich open durven stellen."

Ze vergelijkt het graag met het weghalen van een steen. "Als die op het gras ligt, verdrukt die de sprieten eronder en doet die vergelen. Zodra de steen weg is, krijgt het gras weer kans; het groeit aan en wordt weer groen."

Erna de Bruijn - Focussen; de kracht van innerlijk luisteren, uitgeverij Lannoo, 17,99 euro.